Reis met me mee naar Sierra Leone

Een land van bevrijde slaven:

Sierra Leone, Serra Leoa of Leeuwenberg noemden de Portugezen het die het in 1641 ontdekten. Het land werd voor het Westen een bron van slaven. Zo’n anderhalve eeuw later ontwikkelde het zich razendsnel als vestigingsoord voor vrijgelaten slaven.

In 1787 bouwden Britse filantropen er samen met bevrijde slaven uit London een nederzetting op het schiereiland dat zij de Province of Freedom noemden. In 1792 stichtten vrijgelaten Amerikaanse slaven er de stad Freetown op datzelfde schiereiland. Samen met de Marrons uit Jamaica, met teruggekeerde Amerikaanse slaven en door de Britten bevrijde Afrikanen (de Britten onderschepten einde 1700 illegale slavenhandelaars), vormden deze ‘kolonisten’ een nieuwe bevolkingsgroep, de Krio’s met het Krio (Creools) als taal.

In 1808, een jaar nadat het Verenigd Koninkrijk in navolging van Denemarken, de slavenhandel afschafte, werd het kustwaarts gelegen deel van het land een Britse kolonie. De Creolen werden een dominante elite en zij drongen verder het achterland in dat in 1896 een Brits protectoraat werd en vandaag deel uitmaakt van Sierra Leone.

 Hoewel het door (Amerikaanse) slaven later gestichte buurland Liberia reeds in 1747 onafhankelijk werd, werd Sierra Leone pas in 1961 onafhankelijk doch wel met een Britse ‘Sir’ als premier (Milton Margai) en de Britse Queen Elisabeth II die tevens koningin van Sierra Leone werd. Margai, democratisch verkozen in 1962 werd opgevolgd door zijn… broer en deze wilde zich na verlies van de verkiezingen in 1967 niet neerleggen bij zijn nederlaag. Een staatsgreep volgde en het APC (All People’s Congress) kwam aan de macht dat de enige partij werd waarna het land in 1971 een republiek werd met Siaka Steven als president.

 Het eenpartijenstelsel werd afgeschaft in een nieuwe grondwet van 1991 doch doordat het vermoeden bestond dat de toenmalige president Mmomoh van het APC geen intenties had om zijn machtmonopolie te delen, brak onrust uit in het Oostelijk gelegen achterland dat zich 20 jaar verwaarloosd voelde.

De Burgeroorlog:

De grote corruptie van de overheid, het machtmisbruik van de door het leger gesteunde elite in Freetown, de armoede die reeds zo tekenend was voor het land en de oneerlijke verdeling van de diamant-inkomsten leidden in 1991 tot een burgeroorlog. Deze duurde 10 jaar lang en deed 25% van de bevolking op de vlucht deed slaan. Korporaal Foday Sankoh richtte het Revolutionary United Front (RUF) op. Het RUF stelde zich aanvankelijk ten doel de corrupte regering af te zetten en ontving steun van de Liberiaanse president Charles Taylor.  

Op 23 april 1991 viel het RUF vanuit Liberia dorpen in het het oosten van Sierra Leone aan. De rebellen hadden al vlot de diamantmijnen in handen en zetten langzaam koers naar Freetown. De werkwijze van de rebellen, die meestal zwaar onder invloed waren van drugs, was ongewoon wreed. Dorpen werden platgebrand, dorpsoudsten werden onthoofd en hun hoofden werden als trofee op een stok geplaatst, dorpsbewoners werden zonder pardon beestachtig verminkt, verkracht of gedood en vele duizenden kinderen werden gerekruteerd als soldaten.Terwijl de RUF-troepen zich vooral bezig hielden met  roverij, verkrachting en massa executies, vulden Charles Taylor en de RUF-leiders hun zakken met enorme hoeveelheden geld, verdiend door de lucratieve handel in diamanten.

 

 

 

 

 

 

 

 

Het regeringsleger leek overweldigd, kampte met gebrek aan mankracht en dwong op haar beurt ook kinderen om deel te nemen in de strijd tegen de rebellen (1). Een nieuwe regering trad aan, maar vredesbesprekingen mislukten omdat de RUF weigerde de wapens in te leveren. In 2001 drongen VN-groeperingen de door de rebellen ingenomen gebieden binnen en werd een voorzichtig begin gemaakt met de ontwapening. In januari 2002 werd het einde van de burgeroorlog afgekondigd en later dat jaar vonden verkiezingen plaats. Sinds 2004 is er een VN-strafhof actief, gericht op de berechting van degenen die tijdens de burgeroorlog de grootste misdrijven hebben gepleegd (zie links, www.sc-sl.org ) 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De burgeroorlog eiste in dit verschrikkelijke decennium een zware tol in Sierra Leone: op een bevolking van 6 miljoen mensen naar schatting 75.000 doden, 2 miljoen vluchtelingen, 257.000 verkrachte meisjes en vrouwen, 20.000 mensen die hun verminking door amputatie overleefden en 10.000 tot 15.000 kindsoldaten. Toen er in 2002 een einde kwam aan 10 jaar burgeroorlog was er van Sierra Leone niet veel meer over: een land dat economisch en sociaal volledig ontwricht was.

Sierra  Leone vandaag:

Vandaag zijn 72.500 strijders ontwapend, is de democratie hersteld en zijn verschillende verantwoordelijken uit beiden kampen wegens schending van mensenrechten veroordeeld. Het allerlaatste proces tegen Charles Taylor vindt plaats in Den Haag.

Sierra Leone blijft echter het laagst geplaatste land ter wereld op de Human Development Index. Gemiddeld is het jaarinkomen er zo’n $200, 70% van de bevolking leeft onder de armoedegrens.  De levensverwachting ligt net boven de 40 jaar, 15% van de zuigelingen sterft binnen het eerste levensjaar, 26% in de eerste 5 jaar . Twee derden van de bevolking is analfabeet.

Sinds 2002 werkt Sierra Leone hard aan zijn wederopbouw. Grote delen van het land zijn tijdens de burgeroorlog vernield, de economie is bar slecht. Tijdens de oorlog hebben de Sierra Leoners het vertrouwen in elkaar verloren, zodat ook in sociaal opzicht het nodige moet worden overwonnen. Langzaamaan krabbelt het land op onder leiding van de in 2007 verkozen president Ernest Bai Koroma. Er wordt gewerkt aan de wederopbouw van de economie, de infrastructuur, het electriciteitsnet, het onderwijs en de gezondheidszorg, maar er is nog een lange weg te gaan.

(1) Op de pagina boeken, lees je meer over het autobiografish boek van Ismael Beah die bij ons eerder te gast was op een BAN samenkomst. Ismael werd gedwongen gerekruteerd door het regeringsleger en beschrijft zijn ellendige tocht op de vlucht, beheersd door honger en onzekerheid over zijn lot en dat van zijn familie. Hij belandt in een regeringskamp, wordt een vechtmachine, gedrogeerd en mentaal gebroken door vreselijke handelingen die hij moet verrichten. Een hulpverlener heeft zich over hem ontfermd en hij woont vandaag in de VS. (Ismael Beah, “A Long way gone, memoires of a boy soldier” ook vertaald in het Nederlands)